گردآورننده:محمد علی موسوی 

دیپلم تکنولوژی پرورش طیور ُ  فوق دیپلم تکنولوژی پرورش طیور ُ  دانشجویی کارشناسی مهندسی تولیدات دامی          

1.هضم در تک معده ای ها

مجرای گوارشی:

مجرای گوارشی به صورت لوله ای از دهان تا مخرج امتداد دارد

وظیفه مجرای گوارشی که از مخاط پوشیده شده،اعمال اخذ،بلع،انتقال،هضم و جذب غذا و دفع مواد زائد جامد است

در حیوانات تک معده ای، مانند خوک،هضم از زمان رسیدن خوراک به معده شروع می شود. در آغاز ،پروتئین ها در PH2تا 5/3 توسط پپسین به پلی پپتیدها و مقدار کمی اسید آمینه تبدیل می شوند

روده کوچک

در روده کوچک،آنزیم های ترشح شده از لایه مخاطی و شیره های پانکراس،تجزیه پروتئین را به اسید های آمینه به واسطه عمل تریپسین و کربوکسی پپتیداز ادامه می دهند.

چربیها به واسطه امولسیفه شدن با نمک های صفراوی (مترشحه از کبد) و تجزیه جزئی توسط لیپاز در آب حل می شوند.

نشاسته (وسایر پلی ساکاریدهای دارای پیوند آلفا)

    توسط آمیلاز،هیدرولیز می شوند و بعد توسط آنزیم های ویژه ای بیشتر هیدرولیز شده و به مونوساکاریدها تبدیل می شوند(مثلاً مالتوز توسط مالتاز به دو مولکول تک قندی(گلوکز) و سوکورز توسط ساکارز و غیره)

روده بزرگ

محل اصلی جذب غذای هضم شده  روده کوچک می باشد و به هنگام رسیدن مواد غذایی به مدخل کولون بیشتر مواد ئیدرولیز شده قبلاً جذب گردیده است.

روده بزرگ نقش مهمی را در جذب مواد مغذی،الکترولیت و آب موجود در مواد هضمی پس از روده کوچک ایفا میکند.

در روده بزرگ،میکروارگانیسم ها آنزیم هایی تولید می کنند که پلی ساکاریدهایی با پیوند بتا را هیدرولیز و تخمیر نموده که عمدتاً منجر به تولید اسید های چرب فرار می شود

ضمناً فعالیت میکروبی در روده بزرگ منجر به تولید مقدار ناچیزی از بعضی ویتامینهای گروه Bمیشود.

  هضم درخوک

در خوک جوان به دلیل اینکه شیر تنها خوراک مصرفی است،فعالیت آنزیمی محدود است.در معده کایموزین باعث هیدرولیز جزئی و انعقاد کازئین می شود. فعالیت لاکتاز بالا می باشد ولی تا هفته چهارم زندگی،فعالیت آنزیم های تجزیه کننده نشاسته مانند آمیلاز و مالتاز پایین است.

هضم در طیور

در پرندگان،هضم به کمک یک عضو ذخیره ای قبل از پیش معده(چینه دان) و یک عضو آسیاب کننده بعد از پیش معده (سنگدان)انجام می شود.دو کیسه کور در محل اتصال روده کوچک به بزرگ به نام سکوم،به عنوان بخشی از انتهای دستگاه گوارشی،هضم میکروبی را تسهیل می کنند،ولی از نظر کمی حائز اهمیت نمی باشند.

ادامه در تک معده ایها

جذب مواد مغذی عمدتاً در روده کوچک صورت میگیرد.

کربوهیدرات ها به شکل مونوساکاریدها توسط انتقال فعال جذب میشوند که مستلزم استفاده از پروتئین های ناقل می باشد.

lسید های آمینه و اسید های چرب نیز با انتقال فعال جذب می شوند.

مولکول های درشت به خصوص ایمونوگلوبین های موجود در کستروم توسط فرآیندی که به پینوسیتوز معروف است جذب میشوند.

lغلب مواد معدنی و ویتامین ها برای جذب نیاز به یک فرآیند خاص دارند.

ضمناً لوله گوارشی،نقش سم زدایی دارد و می تواند برخی از ترکیبات غذایی را که به صورت بالقوه سمی هستند،غیر فعال کند

صفحه 1 از 2

 

2.نشخوارکنندگان و دیگر علفخواران

در نشخوارکنندگان،بخش های بزرگ دستگاه گوارشی که به عنوان شکمبه- نگاری شناخته می شوند امکان برگرداندن مواد غذایی رابرای هضم مکانیکی از طرق فرآیند نشخوار به دهان فراهم می کنند و به عنوان یک سیستم تخمیر مداوم برای باکتری ها و پروتوزوآها و قارچ ها عمل می کند.

 

کربوهیدراتها

در شکمبه،کربوهیدرات ها (دارای پیوند های آلفا و بتا) با چندین مسیر بیوشیمیایی مختلف به اسید پیرویک تبدیل می شوند و بعد اسید پیرویک تخمیر گردیده و تولید اسید استیک،پروپیونیک و بوتیریک می کند. میزان تجزیه و نسبت های این اسید ها توسط ماهیت غذاها تعیین می شود.

لیگنین هضم نمی شود و در هضم سایر مواد مغذی اختلال ایجاد می کند.

اسید های چرب فرار از دیواره شکمبه جذب میشوند.متان ودی اکسید کربن،محصولات جانبی تخمیر شکمبه ای هستند.

پروتئین ها

پروتئین ها در شکمبه به پپتیدها و اسید های آمینه هیدرولیز می شوند و اسید های آمینه ممکن است جهت تولید آمونیاک مورد آمین زدایی واقع می شوند.

میکروارگانیسم ها ،محصولات حاصل از هیدولیز پروتئین ها را و همچنین منابع ازت غیر پروتئینی مانند اسید اوریک و اوره را جهت سنتز پروتئین میکروبی مورد استفاده قرار میدهند.سلول های میکروبی از شکمبه عبور کرده و وارد شیردان(معده حقیقی) و روده کوچک می شوند و در آنجا توسط آنزیم های حیوان میزبان مورد هضم قرار می گیرند.

لیپیدها

 

با تعویض چربی غذا امکان ایجاد تغییراتی در چگونگی اسید های چرب بدن حیوانات غیر نشخوارکننده وجود دارد در صورتی که در نشخوار کنندگان این امکان وجود ندارد و اسید های چرب عمده در چربی بدن آنها اسید استئاریک است که از هیدروژناسیون  اسید های چرب غیر اشباع حاصل می گردد

 

تخمیر شکمبه ای و بهبود آن

بهبود تخمیر شکمبه ای:

برای تخمیر بهینه شکمبه،غذاها بایستی در شکمبه نگهداری شده و فرصت کافی برای تجزیه آهسته دیواره سلول های گیاهی داشته باشند

 و میکروارگانیسم ها نیز باید مقادیر متعادلی از ازت(به شکل آمونیاک) و انرژی(به شکل کربوهیدرات ها) را دریافت دارند.

تجزیه شکمبه ای منابع غذایی پروتئینی همیشه مطلوب نیست.چون پروتئین میکروبی ممکن است از نظر کمی و کیفی نامرغوب تر از پروتئین غذایی باشد.بنابر این گاهی منابع غذایی پروتئینی از تجزیه میکروبی در شکمبه محافظت می شود.در نشخوارکنندگان شیرخوار،اندامی که به ناودان مری شناخته  میشود،وجود دارد وشیر را مستقیماً به شیر دان هدایت می کند.

3.محل های دیگر هضم میکروبی

هضم میکروبی در روده بزرگ نشخوار کنندگان نیز اتفاق افتاده و اسیدهای چرب فرار و پروتئین میکروبی تولید می شود ولی پروتئین نمی تواند متعاقباً تجزیه شده و توسط حیوان میزبان جذب شود.

روده بزرگ،جایگاه اصلی هضم میکروبی در اسب می باشد.

صفحه 2 از 2

 برگرفته از  تغذیه دام (نویسنده:مکدونالد،ادواردز،گرین هال،مورگان)